مقدمه: ناباروری بهعنوان یکی از چالشهای مهم بهداشت عمومی جهانی، فراتر از ابعاد پزشکی، با استیگمای روانی، اجتماعی و فرهنگی همراه است که کیفیت زندگی زوجهای مبتلا را بهطور قابلتوجهی تحت تأثیر قرار میدهد. سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) بهعنوان شایعترین علت ناباروری زنان، بار استیگمای مضاعفی را بر بیماران تحمیل میکند.
این مطالعه مروری روایی با هدف بررسی نقش مداخلات روانی-اجتماعی، فرهنگی و آموزشی در کاهش استیگمای ناباروری ناشی از سندرم تخمدان پلیکیستیک انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه از نوع مرور روایی بود. جستجوی سیستماتیک در پایگاههای داده PubMed، Scopus، Web of Science، SID، MagIran و Google Scholar با استفاده از کلیدواژههای مرتبط به زبان فارسی و انگلیسی بدون محدودیت زمانی انجام گردید. مقالات پژوهشی اصیل، مرورها و مطالعات کیفی و کمی که به مداخلات روانی-اجتماعی، فرهنگی یا آموزشی در زمینه کاهش استیگمای ناباروری پرداخته بودند، مورد بررسی قرار گرفتند.
نتایج: یافتههای این مرور بر اساس تحلیل ۱۱ مطالعه منتخب نشان داد که مداخلات روانی-اجتماعی (مانند درمان پذیرش و تعهد و گروههای حمایتی) با کاهش علائم اضطراب و افسردگی و تقویت تابآوری، پریشانی روانی ناشی از استیگما را کاهش میدهند. مداخلات فرهنگی با بازسازی روایتهای اجتماعی، مشارکت رهبران مذهبی و تطابق با بافت فرهنگی جوامع، پذیرش برنامهها را افزایش میدهند. همچنین، مداخلات آموزشی نوین (مانند روش Teach-back، ویدئوهای کوتاه و رویکردهای هنری) با هزینه کم و دسترسی بالا، باورهای غلط را اصلاح کرده و استیگمای درکشده را بهطور معنیداری کاهش میدهند.
نتیجهگیری: مداخلات چندبعدی، ترکیبی، فرهنگمحور و جنسیتحساس که ابعاد روانی-اجتماعی، فرهنگی و آموزشی را بهصورت همافزا پوشش دهند، اثربخشی بیشتری در کاهش استیگمای ناباروری دارند. پایداری نتایج نیازمند پیگیریهای طولانیمدت است. تدوین پروتکلهای مداخلهای استاندارد، فرهنگبنیان و چندسطحی برای کارکنان بهداشتی-درمانی توصیه میشود.
نوع مطالعه:
مروری |
موضوع مقاله:
زنان و زایمان دریافت: 1404/8/25 | پذیرش: 1405/2/16 | انتشار: 1405/5/15