دوره 34، شماره 6 - ( شهریور 1405 )
جلد 34 شماره 6 صفحات 10322-10304 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Tavoosi F, Hosseinkhanzadeh A A. Role of Risk and Protective Factors in the Relationship Between Adverse Childhood Experiences and Psychological Outcomes: A Systematic Review. JSSU 2026; 34 (6) :10304-10322
URL: http://jssu.ssu.ac.ir/article-1-6636-fa.html
URL: http://jssu.ssu.ac.ir/article-1-6636-fa.html
طاووسی فرانه، حسینخانزاده عباسعلی. نقش عوامل خطرآفرین و محافظتکننده در رابطه بین ناملایمات دوران کودکی و پیامدهای روانشناختی: مطالعه مروری نظاممند. مجله علمي پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي شهید صدوقی يزد. 1405; 34 (6) :10304-10322
چکیده: (23 مشاهده)
مقدمه: ناملایمات دوران کودکی با پیامدهای روانشناسی گستردهای در طول عمر همراه هستند. در ایران، باوجود رشد پژوهشها، شواهد همچنان پراکنده و محدود است. این مرور نظاممند باهدف شناسایی و یکپارچهسازی عوامل خطر و محافظتی مرتبط با این تجارب در جمعیت ایرانی انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه، مروری از نوع نظاممند بوده است که طی آن با استفاده از کلیدواژههای «ناملایمات دوران کودکی»، «پیامدهای روانشناختی»، «عوامل خطر» و «عوامل محافظتی»، در پایگاههای علمی ملی شامل SID، Magiran، Civilica و Noormags و بینالمللی شامل PubMed، Scopus و Google Scholar، مقالات موردنظر از سال 1389 تا تیرماه ۱۴۰۴ جستجو شدهاند. ملاکهای ورود شامل اجرا روی نمونههای ایرانی، بررسی حداقل یک نوع ناملایمت دوران کودکی و ارزیابی پیامدهای روانشناختی به همراه عوامل خطرآفرین یا محافظتی بود. در نهایت بعد از وارسی کیفیت مقالات و با استفاده از نمودار پریزما، ۳۱ مقاله واجد شرایط، انتخاب و بهصورت دقیق ارزیابی شدهاند.
نتایج: از مجموع 31 مطالعه وارد شده، همه مطالعات کمی و عمدتاً مقطعی بودند. در سطح فردی، دلبستگی ناایمن و مشکلات تنظیم هیجان از عوامل خطرآفرین و تابآوری و ذهنآگاهی از عوامل محافظتی بودند. در سطح خانوادگی، سوءاستفاده و تعارضات زناشویی خطرآفرین و حمایت والدین محافظتی گزارش شد. در سطح اجتماعی، باوجود شواهد اندک، خشونت بینفردی و قلدری عوامل خطرآفرین و حمایت اجتماعی و شرایط اقتصادی مطلوب، عوامل محافظتی شناخته شدند.
نتیجهگیری: یافتهها نشان دادند تجارب ناملایمات دوران کودکی در ایران با طیفی از پیامدهای روانشناختی مرتبط هستند و ترکیب عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی در شدت این پیامدها نقش دارد. در این میان، نقش محوری خانواده در فرهنگ ایرانی بیش از سایر سطوح برجسته شد. غلبه طرحهای مقطعی و کمبود مطالعات مداخلهای و کیفی، ضرورت انجام پژوهشهای طولی و چندسطحی را نشان میدهد. مداخلات آینده باید بهطور همزمان بر توانمندسازی فردی، بهبود روابط خانوادگی و توسعه حمایتهای اجتماعی تمرکز کنند.
روش بررسی: این مطالعه، مروری از نوع نظاممند بوده است که طی آن با استفاده از کلیدواژههای «ناملایمات دوران کودکی»، «پیامدهای روانشناختی»، «عوامل خطر» و «عوامل محافظتی»، در پایگاههای علمی ملی شامل SID، Magiran، Civilica و Noormags و بینالمللی شامل PubMed، Scopus و Google Scholar، مقالات موردنظر از سال 1389 تا تیرماه ۱۴۰۴ جستجو شدهاند. ملاکهای ورود شامل اجرا روی نمونههای ایرانی، بررسی حداقل یک نوع ناملایمت دوران کودکی و ارزیابی پیامدهای روانشناختی به همراه عوامل خطرآفرین یا محافظتی بود. در نهایت بعد از وارسی کیفیت مقالات و با استفاده از نمودار پریزما، ۳۱ مقاله واجد شرایط، انتخاب و بهصورت دقیق ارزیابی شدهاند.
نتایج: از مجموع 31 مطالعه وارد شده، همه مطالعات کمی و عمدتاً مقطعی بودند. در سطح فردی، دلبستگی ناایمن و مشکلات تنظیم هیجان از عوامل خطرآفرین و تابآوری و ذهنآگاهی از عوامل محافظتی بودند. در سطح خانوادگی، سوءاستفاده و تعارضات زناشویی خطرآفرین و حمایت والدین محافظتی گزارش شد. در سطح اجتماعی، باوجود شواهد اندک، خشونت بینفردی و قلدری عوامل خطرآفرین و حمایت اجتماعی و شرایط اقتصادی مطلوب، عوامل محافظتی شناخته شدند.
نتیجهگیری: یافتهها نشان دادند تجارب ناملایمات دوران کودکی در ایران با طیفی از پیامدهای روانشناختی مرتبط هستند و ترکیب عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی در شدت این پیامدها نقش دارد. در این میان، نقش محوری خانواده در فرهنگ ایرانی بیش از سایر سطوح برجسته شد. غلبه طرحهای مقطعی و کمبود مطالعات مداخلهای و کیفی، ضرورت انجام پژوهشهای طولی و چندسطحی را نشان میدهد. مداخلات آینده باید بهطور همزمان بر توانمندسازی فردی، بهبود روابط خانوادگی و توسعه حمایتهای اجتماعی تمرکز کنند.
نوع مطالعه: مروری |
موضوع مقاله:
روانشناسی
دریافت: 1404/11/14 | پذیرش: 1405/2/23 | انتشار: 1405/6/15
دریافت: 1404/11/14 | پذیرش: 1405/2/23 | انتشار: 1405/6/15
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
