دوره 34، شماره 6 - ( شهریور 1405 )
جلد 34 شماره 6 صفحات 10303-10290 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
hajizadeh Z, safarkar R. Gut Microbiota and Cognitive Function: A Review of Neurobiological Mechanisms of the Gut–Brain Axis. JSSU 2026; 34 (6) :10290-10303
URL: http://jssu.ssu.ac.ir/article-1-6602-fa.html
URL: http://jssu.ssu.ac.ir/article-1-6602-fa.html
حاجی زاده رهرا، سفرکار رویا. میکروبیوتای روده و عملکرد شناختی: مروری بر مکانیسم نورولوژیکی محور روده-مغز. مجله علمي پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي شهید صدوقی يزد. 1405; 34 (6) :10290-10303
چکیده: (45 مشاهده)
مقدمه: میکروبیوتای روده بهعنوان یکی از اجزای کلیدی محور روده–مغز، نقش مهمی در تنظیم هموستاز عصبی، ایمنی و متابولیکی دارد و از طریق تعاملات پیچیده با سیستم عصبی مرکزی بر عملکردهای شناختی اثر میگذارد. شواهد فزاینده نشان دادهاند که دیسبیوزیس با اختلال در حافظه، یادگیری، توجه، تمرکز و عملکردهای اجرایی مرتبط است. این اثرات از طریق تولید متابولیتهای زیستفعال، تنظیم پاسخهای ایمنی و التهابی، تعدیل انتقالدهندههای عصبی، حفظ یکپارچگی سد خونی–مغزی و انتقال سیگنالهای عصبی از عصب واگ اعمال میشوند. هدف این مطالعه، مرور جامع شواهد درباره نقش میکروبیوتا در عملکردهای شناختی و تبیین مهمترین مکانیسمهای نوروبیولوژیک بود.
روش بررسی: این مطالعه مروری با جستوجو در PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar تا سال ۲۰۲۶ با کلیدواژههای مرتبط انجام شد. مطالعات حیوانی، انسانی و کارآزماییهای بالینی که ارتباط میکروبیوتا با عملکردهای شناختی را بررسی کرده بودند، وارد شده و دادهها بهصورت کیفی تحلیل شدند.
نتایج: نتایج نشان داد که میکروبیوتای روده از مسیرهای عصبی، ایمنی، متابولیکی و اپیژنتیکی بر شناخت اثر میگذارد. مطالعات حیوانی کاهش تنوع میکروبیوتا را با کاهش نوروژنز هیپوکامپ، اختلال در انعطافپذیری سیناپسی، کاهش BDNF، افزایش التهاب عصبی و اختلال در حافظه و یادگیری مرتبط دانستهاند. مطالعات انسانی نیز نشان دادند که مصرف پروبیوتیکها، پریبیوتیکها، سینبیوتیکها و رژیمهای غنی از فیبر میتواند با بهبود شاخصهای شناختی، کاهش التهاب سیستمیک، تعدیل محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال، افزایش اسیدهای چرب کوتاهزنجیره، تنظیم انتقالدهندههای عصبی و بهبود ارتباط عملکردی نواحی مغزی مرتبط با حافظه و توجه همراه باشد، هرچند اثربخشی در مطالعات مختلف یکسان نبوده است.
نتیجه گیری: شواهد موجود نشان میدهد که میکروبیوتای روده یکی از عوامل مؤثر در تنظیم عملکردهای شناختی و حفظ سلامت مغز است و اختلال در تعادل آن میتواند در بروز نقصهای شناختی نقش داشته باشد. با وجود نتایج امیدوارکننده، ناهمگونی مطالعات و محدودیت شواهد بالینی، انجام کارآزماییهای بزرگ، استاندارد و طولانیمدت برای تعیین اثربخشی مداخلات ضروری است. شناخت دقیقتر مکانیسمهای محور روده–مغز میتواند زمینه توسعه راهبردهای درمانی شخصیسازیشده برای پیشگیری و درمان اختلالات شناختی و نورولوژیک را فراهم کند.
روش بررسی: این مطالعه مروری با جستوجو در PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar تا سال ۲۰۲۶ با کلیدواژههای مرتبط انجام شد. مطالعات حیوانی، انسانی و کارآزماییهای بالینی که ارتباط میکروبیوتا با عملکردهای شناختی را بررسی کرده بودند، وارد شده و دادهها بهصورت کیفی تحلیل شدند.
نتایج: نتایج نشان داد که میکروبیوتای روده از مسیرهای عصبی، ایمنی، متابولیکی و اپیژنتیکی بر شناخت اثر میگذارد. مطالعات حیوانی کاهش تنوع میکروبیوتا را با کاهش نوروژنز هیپوکامپ، اختلال در انعطافپذیری سیناپسی، کاهش BDNF، افزایش التهاب عصبی و اختلال در حافظه و یادگیری مرتبط دانستهاند. مطالعات انسانی نیز نشان دادند که مصرف پروبیوتیکها، پریبیوتیکها، سینبیوتیکها و رژیمهای غنی از فیبر میتواند با بهبود شاخصهای شناختی، کاهش التهاب سیستمیک، تعدیل محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال، افزایش اسیدهای چرب کوتاهزنجیره، تنظیم انتقالدهندههای عصبی و بهبود ارتباط عملکردی نواحی مغزی مرتبط با حافظه و توجه همراه باشد، هرچند اثربخشی در مطالعات مختلف یکسان نبوده است.
نتیجه گیری: شواهد موجود نشان میدهد که میکروبیوتای روده یکی از عوامل مؤثر در تنظیم عملکردهای شناختی و حفظ سلامت مغز است و اختلال در تعادل آن میتواند در بروز نقصهای شناختی نقش داشته باشد. با وجود نتایج امیدوارکننده، ناهمگونی مطالعات و محدودیت شواهد بالینی، انجام کارآزماییهای بزرگ، استاندارد و طولانیمدت برای تعیین اثربخشی مداخلات ضروری است. شناخت دقیقتر مکانیسمهای محور روده–مغز میتواند زمینه توسعه راهبردهای درمانی شخصیسازیشده برای پیشگیری و درمان اختلالات شناختی و نورولوژیک را فراهم کند.
نوع مطالعه: مروری |
موضوع مقاله:
میکروبیولوژی
دریافت: 1404/10/4 | پذیرش: 1404/12/4 | انتشار: 1405/6/15
دریافت: 1404/10/4 | پذیرش: 1404/12/4 | انتشار: 1405/6/15
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
