fa فراوانی کانال مزیال میانی در دندان‌های مولر مندیبل در رادیوگرافی CBCT اندودنتیکس Endodontics پژوهشي Original article <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:18.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مقدمه:</span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">شناسایی و پاکسازی کامل کانال‌های اضافی دندان نقش مهمی در موفقیت درمان‌ریشه دارد. </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">با‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌توجه به پیچیدگی و تنوع در آناتومی و مورفولوژی دندان‌های مولر فک‌پایین، شیوع کانال‌ مزیال‌میانی در این دندان‌ها هنوز مورد‌ بحث می</span></span><span dir="LTR" lang="FA" new="" roman="" style="font-family:" times="">&lrm;</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">باشد. </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">از‌این‌رو مطالعه حاضر با هدف بررسی فراوانی نسبی وجود کانال مزیال‌میانی در دندان&shy;های مولر‌مندیبل در رادیوگرافی </span></span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">CBCT</span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> انجام شد.</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:18.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">روش بررسی:</span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">در این مطالعه توصیفی-مقطعی،300 تصویر </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">CBCT</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> که در بازه زمانی سال</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span><span b="" nazanin="" style="font-family:">های 99-95 در یک مرکز خصوصی رادیولوژی دهان،‌ فک و صورت در یزد تهیه شده بودند، بررسی شدند. دندان</span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span><span b="" nazanin="" style="font-family:">های مولر ‌اول و دوم فک ‌پایین از‌ نظر وجود کانال ‌مزیال‌ میانی بر حسب سن و جنس بیماران، سمت قرارگیری و نوع دندان مورد بررسی قرار‌گرفتند. داده</span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها توسط نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SPSS version 17</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و آزمون کای اسکوئر، تجزیه و تحلیل شدند.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:18.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتایج:</span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">از 300 دندان مولر فک‌پایین (122 مولر اول و 178 مولر دوم) تنها در 18 دندان (6 درصد) کانال مزیال ‌‌‌میانی وجود داشت. فراوانی کانال مزیال ‌میانی به‌طور معنی‌داری در دندان مولر‌ اول (18مورد) بیشتر از مولر‌ دوم (هیچ مورد) بود. 12 کانال مزیال‌ میانی در زنان و 6 کانال مزیال‌ میانی در مردان مشاهده شد. 12 کانال مزیال ‌میانی در مولرهای سمت چپ و بقیه سمت راست دهان بودند. میانگین سنی افرادی که در آنها کانال مزیال‌ میانی مشاهده شد، 15/27</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&plusmn;</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">37/33 سال بود. ارتباط آماری معنی</span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span><span b="" nazanin="" style="font-family:">داری بین وجود کانال مزیال‌میانی با سن، جنسیت و سمت قرارگیری دندان وجود نداشت (0/05<</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">). شیوع کانال مزیال‌میانی به طور معنی</span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span><span b="" nazanin="" style="font-family:">داری در دندان مولر‌اول بیشتر از دندان مولر‌دوم بود (0/0001=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">).</span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:18.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتیجه‌گیری:</span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">فراوانی کانال مزیال‌ میانی در دندان</span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span><span b="" nazanin="" style="font-family:">های مولر‌اول فک ‌پایین در جمعیت مورد مطالعه کم بود و در دندان مولر ‌دوم فک‌پایین شایع نبود؛ با این‌حال احتمال وجود کانال مزیال‌ میانی در درمان این دندان</span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها بایستی مدنظر قرار بگیرد.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:18.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Introduction:</span></b> <span new="" roman="" style="font-family:" times="">Identification and completely cleaning the extra root canals are crucial for the success of endodontic treatment. Prevalence of the middle mesial canal (MMC) in mandibular molars is still a topic of debate due to the complex and diverse anatomy and morphology of these teeth. This study aimed to investigate the prevalence of MMC in mandibular molars using CBCT radiography.</span><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:18.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Methods:</span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> In this descriptive cross-sectional study, 300 CBCT images obtained between 1995 and 2019 in a private oral and maxillofacial radiology center in Yazd, Iran, were evaluated. The first and second mandibular molars were examined for the presence of MMC based on the patients&#39; age, gender, tooth location, and type. Data were analyzed using SPSS 17 and the Chi-square.</span><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:18.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Results:</span></b><b> </b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Out of 300 mandibular molars (122 first molars and 178 second molars), MMC was found in only 18 teeth (6%). The prevalence of MMC was significantly higher in the first molars (18 cases) than in the second molars (0 cases). Twelve MMCs were observed in females and 6 in males. 12 MMCs were located in the left side and the rest in the right side. The mean age of individuals with MMC was 37.33&plusmn;15.27. There was no statistically significant association between the presence of MMC and age, gender, or tooth location (P > 0.05), but the prevalence of MMC was higher in the first molars than in the second molars (P = 0.0001).</span><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:18.0pt"><span calibri="" style="font-family:"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Conclusion:</span></b><b> </b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The prevalence of MMC in mandibular first molars was low in the studied population and was not detected in mandibular second molars. Nevertheless, the possibility of MMC should be considered during the treatment of teeth.</span><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> دندان مولر مندیبل, رادیوگرافی CBCT, کانال مزیال‌ میانی Mandibular molar, CBCT radiography, Middle mesial canal. 7943 7950 http://jssu.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5312-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Hossein Razavi سیدحسین رضوی sh.razavi@ssu.ac.ir 0000-0003-0266-062X No Department of Oral and Maxillofacial Radiology, Faculty of Dentistry, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran. بخش رادیولوژی دهان، فک و صورت دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، ایران. Fatemeh Ayatollahi فاطمه آیت‌اللهی ayatollahi_mn@yahoo.com 0000-0003-3208-5662 No Department of Endodontics, Faculty of Dentistry, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran. بخش اندودانتیکس دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران. Fatemeh Ezeddini فاطمه عزالدینی ezoddini@gmail.com 0000-0003-1815-0675 No Oral and Maxillofacial Radiologist, Private Office, Yazd, Iran. متخصص رادیولوژی دهان، فک و صورت، یزد، ایران. Atefeh Pezhman عاطفه پژمان atefeh.p97@gmail.com 0009-0006-8719-9287 No Dentist, Yazd, Iran. دندانپزشک عمومی، یزد، ایران Mohammad Khodabakhsh محمد خدابخش mohammadnkh1999@gmail.com 0009-0001-9927-6423 Yes Dentist, Yazd, Iran. دندانپزشک عمومی، یزد، ایران