fa بررسی قابلیت اسانس و فراکشن‌های مختلف عصاره متانولی آویشن ‌شیرازی، مریم گلی، رزماری، خالواش و دارچین در مهار رادیکال‌های آزاد پژوهشي Original article مقدمه: اسانسها و عصارههای گیاهان دارویی به عنوان مواد طبیعی محافظت کننده مواد غذایی و داروهای افزاینده سلامتی مطرح هستند. اکثر این ترکیبات با داشتن خاصیت آنتی‌اکسیدانی از استرس اکسیداتیو جلوگیری می‌کنند. هدف از این مطالعه مقایسه ظرفیت آنتی اکسیدانی اسانس و فراکشنهای مختلف عصاره متانولی گیاهان دارچین، خالواش، مریم گلی، آویشن شیرازی و رزماری بود. روش بررسی: این مطالعه از نوع کارآزمایی آزمایشگاهی می‌باشد. ظرفیت آنتیاکسیدانی اسانس و فراکشنهای مختلف عصاره متانولی این گیاهان از طریق اندازهگیری توانایی مهار کنندگی رادیکال‌های آزاد DPPH ((2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج: نتایج نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین اسانس و فراکشن‌های مورد مطالعه از نظر فعالیت آنتی اکسیدانی وجود داشت. فراکشن‌های اتیل استاتی نسبت به سایر فراکشن‌های مورد بررسی و حتی BHT ((Butyl Hydroxyl Toluene به عنوان آنتی‌اکسیدان سنتزی(IC50 برابرµg/ml 5/239) دارای خاصیت آنتی اکسیدانی بالاتری بودند و بیشترین فعالیت مربوط به خالواش (µg/ml 2/47) بود. در میان سایر فراکشن‌ها نیز بیشترین فعالیت در فراکشن‌های ان-هگزانی رزماری با IC50 (µg/ml 969) دی‌کلرومتانی رزماری(µg/ml 46/205) و فراکشن‌های آبی دارچین(µg/ml 6/117) و مریم گلی(µg/ml 3/321) مشاهده شد. براساس نتایج این مطالعه فراکشن اتیل استاتی در گیاهان مورد بررسی بیشترین خاصیت آنتی‌اکسیدانی را دارد و فراکشن آبی در رتبه بعدی قرار می‌گیرد. نتیجه‌گیری: به طور کلی با توجه به فعالیت آنتی اکسیدانی قابل ملاحظه موارد ذکر شده این فراکشن‌ها می‌توانند به عنوان آنتی‌اکسیدان‌‌های طبیعی در صنعت مورد استفاده قرار گیرند. Introduction: Essential oils and extracts from medicinal plants are regarded as natural food preservatives and health promoting drugs. Considering their antioxidant activity, most of them can prevent oxidative stress. The present study was aimed to evaluate free radicals scavenging activity of essential oils and different fractions of methanol extracts from cinnamon, pennyroyal, black cumin, sage, rosemary and azkand. Methods: Antioxidant property of essential oils and different fractions of these medicinal plants was studied by determining their DPPH(2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl) free radicals scavenging activity. Results: There were significant differences among the free radical scavenging activity of studied essential oils and different fractions. Ethyl acetate fractions were identified as the most active fractions than other ones and even synthetic antioxidant (BHT, IC50 value of 239.5μg/ml) with the highest activity in Mentha pulegium (47.2 μg/ml μg/ml). Among others, n-hexane fraction of rosemary (969 μg/ml), dichloromethane fraction of rosemary (205.46 μg/ml) and zatar (344 μg/ml) and aqueous fractions of cinnamon (117.6 μg/ml) and sage (321.3 μg/ml) exhibited appreciable antioxidant activity. Conclusion: Regarding considerable activity of studied extracts, they have the potential to be used as natural antioxidants in relevant industries. فعالیت آنتی اکسیدانی، عصاره متانولی، آویشنشیرازی، مریم گلی، رزماری، خالواش و دارچین : Antioxidant Activity; Methanol Extract; Free Radicals Scavenging; Zataria Multiflora; Salvia Officinalis; Rosmarinus Officinalis; Mentha Polegium; Cinnamomum Zylanicum 28 38 http://jssu.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-14-44&slc_lang=fa&sid=1 N Hosseini ناصر حسینی No A Malekirad علی اکبر ملکی راد Yes S Changizi Ashtiani سعید چنگیزی اشتیانی No M Nazemi منا ناظمی No