fa بررسی ترکیبات مؤثره و خواص آنتی اکسیدانی اسانس گیاه دارویی زیره سبز (Cuminum Cyminum L) بومی استان یزد عمومى General پژوهشي Original article مقدمه: ایران از غنی‌ترین مناطق دنیا از حیث تعداد و تنوع گیاهان دارویی می‌باشد و زیره سبز جزء گیاهان دارویی مهم و اقتصادی کشورمان به شمار می‌رود که دارای خواص درمانی از قبیل ضد تشنج، ضد صرع، تقویت‌کننده معده، ادرار آور، ضد نفخ و سوء هاضمه می‌باشد. هدف این پژوهش، شناسایی و تعیین درصد ترکیبات تشکیل دهنده و خواص آنتی‌اکسیدانی اسانس بذر این گیاه بومی ارزشمند استان یزد می‌باشد. روش بررسی: در این مطالعه آزمایشگاهی، بذرهای زیره سبز کوه‌های جنوب غربی بهاباد استان یزد به روش تقطیر با آب(دستگاه کلونجر) اسانس‌گیری شدند. جداسازی وشناسایی ترکیبات با استفاده از روش‌های کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی انجام شد. خواص آنتی‌اکسیدانی اسانس بذر به روش تخریب رادیکال‌های آزاد سنجیده شد و برای اندازه‌گیری مقدار کل ترکیبات فنولی از روش Follin- Ciocalteu استفاده گردید. نتایج: مواد عمده تشکیل دهنده اسانس بذر زیره سبز پروپانول(9/26%) و بنزن متانول(4/25%) و فنیل بتانول(49/16%) و گاماترپنین(04/13%) می‌باشد. خواص آنتی‌اکسیدان میزان IC50 49/1 میکروگرم بر میلی‌لیتر اسانس و همچنین میزان ترکیبات فنولی با 22/90 میلی‌گرم گالیک اسید بر گرم اسانس تشخیص داده شد. نتیجه‌گیری: پروپانول که بیشترین ترکیب تشکیل دهنده اسانس بود کاربردهای مهمی در صنایع و داروسازی دارد. نتایج این مطالعه با حاکی از برتری خواص آنتی اکسیدانی زیره سبز بومی استان یزد در مقایسه با نتایج مطالعات پیشین در همین زمینه در مناطق دیگر دارد. Introduction: Iran is one of the greatest and the most divergent resources of medicinal plants. Cuminum cyminum is one of the important and valuable medicinal plants of our country with such medical effects as anti-seizure, anti- epilepsy, stomach-strengthening, diuretic, anti-flatulence and maldigestion. The aim of this research is to assess the chemical components and antioxidant effects of the seed essence of this plant. Methods: The seed essence from southwest mountains of Behabad, Yazd was extracted by Clevenger apparatus, then segregation and recognition of components was performed by Gas Chromatography(GC) and Gas Chromatography-Mass Spectrometry(GC-MS) methods. The DPPH test was used for estimating antioxidant effects and Follin-Ciocalteu method was used for estimating the quantity of phenol compounds. This study was an applied research. Results: Components identification revealed that propanal (26.19%), 1-phenyl-1-butanol (16.49%), γ-Terpinene (13.04%) and benzene methanol (25.4%) had the highest percentage in the essence. The antioxidant test showed a high antioxidant effect with IC50 of 1.49 µg/mg and a high phenolic component percentage of about 162.62 mg/g. Conclusion: The propanal, the main component of seed essence, has a wide range of applications in industries and pharmacy. The result of this research showed a much higher antioxidant activity for native Cuminum Cyminum of Yazd province comparing the previous similar studies about this plant in other areas. زیره سبز، Cuminum cyminum، ترکیبات اسانس، خواص آنتی‌اکسیدان، بومی یزد Cuminum; Plants Medicinal; Plant Components, Aerial; Antioxidant; Yazd, Iran 472 481 http://jssu.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-1104&slc_lang=fa&sid=1 F Haghiroalsadat بی‌بی فاطمه حقیرالسادات fhaghirosadat@ut.ac.ir Yes A Vahidi علیرضا وحیدی No M Sabour محمدحسین صبور No M Azimzadeh مصطفی عظیم‌زاده No M Kalantar سید مهدی کلانتر No M Sharafadini مریم شرف‌الدینی No