fa بررسی میزان روی، مس و آهن در شیر مادران با شرایط اقتصادی مختلف و ارتباط آن با رشد شیرخواران عمومى General پژوهشي Original article مقدمه: با توجه به اهمیت ریز مغذی‌ها در سلامت و رشد شیرخواران، در این مطالعه میزان روی، مس و آهن در شیر مادران با شرایط اقتصادی مختلف و اثر آن در رشد شیرخواران بررسی گردید. روش بررسی: نمونه های شیر و اطلاعات مربوط به مشخصات فردی و آنتروپومتریک و یادآمد غذایی از 90 مادر شیرده که دارای کودک منحصراً شیر مادر خوار 120-90 روزه بودند در 3 گروه مختلف اقتصادی جمع‌آوری گردید. غلظت ریزمغذی‌ها با استفاده از روش جذب اتمی و اطلاعات غذایی توسط نرم‌افزار N3 بررسی و داده‌ها با استفاده از Multiple Regression،ANOVA و Independent t-test تحلیل شدند. نتایج: میانگین غلظت روی در شیر مادران با وضعیت اقتصادی خوب، متوسط و ضعیف به ترتیب mg/l6/1، 9/1 و 3/2، مس به ترتیب mg/l41/0، 47/0 و 85/0 و آهن به ترتیب mg/l75/0، 8/0 و 9/0 بود که تفاوت بین گروه‌های مختلف معنی‌دار بود(05/0P<). اگرچه ارتباط بین غلظت عناصر و وزن و قد شیرخواران معنی‌دار نبود ولی میانگین WAZشیرخواران مادرانی که روی شیر آنان بیش از mg/l 2 بود، به طور معنی‌داری(03/0>P) بیشتر از میانگین WAZ شیرخواران سایر مادران بود (67/0 در مقابل 45/0). علیرغم عدم ارتباط بین عناصر دریافتی با عناصر موجود در شیر، ارتباط منفی و معنی‌دار بین عناصر شیر با سن مادر وجود داشت. نتیجه‌گیری: میزان عناصر در شیر مادران با شرایط اقتصادی ضعیف بیشتر بود که علیرغم عدم ارتباط با دریافت احتمالاً مرتبط با سن مادران بود، بنابراین مشاوره تغذیه‌ای برای مادران شیرده با سن بالاتر ضروری به نظر می‌رسد. Introduction: Taking into account the importance of micronutrients in health and growth of the infants, the concentrations of zinc, copper, and iron in breast milk of mothers belonging to different economic classes and their effects on infants’ growth were investigated. Methods: Milk samples and information on personal characteristics, anthropometric and 24-hour food recall were collected from 90 lactating women belonging to 3 different socioeconomic classes who had exclusively breastfed their 90-120 day old infants. Concentrations of trace elements were analyzed using atomic absorption spectrophotometry and dietary information of subjects was analyzed by Nutritionist III software program. Statistical tests included Multiple Regression, ANOVA test and Independent t-test. Results: The mean zinc concentrations in mothers’ breast milk belonging to high, moderate and low socioeconomic groups were 1.6, 1.9 and 2.3 mg/l, respectively. Copper levels were 0.41, 0.47 and 0.85 mg/l, respectively and iron levels were 0.75, 0.8 and 0.9 mg/l, respectively. Group comparisons showed significant differences (P<0.05). Although association between mineral concentrations and WAZ or HAZ of infants was not significant, the WAZ of infants whose mothers' milk zinc concentration was more than 2 mg/l was significantly higher than WAZ of other infants (P<0.03). Despite no significant correlation between trace element intake and trace elements in milk, negative and significant correlations between maternal age and milk minerals concentrations were observed. Conclusion: The concentration of studied trace elements in milk of mothers with low economic status was higher but was not related to intakes and it was probably related to mothers' age. So, dietary consultations for older lactating mothers are needed. شیر مادر، روی، مس، آهن، رشد شیرخواران Milk; Human; Zinc; Copper; Dietary Supplements; Iron; Infants; Breast Feeding 281 291 http://jssu.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-1089&slc_lang=fa&sid=1 R Mahdavi رضا مهدوی No L Nikniaz لیلا نیک نیاز nikniaz_l@yahoo.com Yes B Pourghassem Gargari بهرام پورقاسم گرگری No J Ghaemmaghami سید جمال قائم مقامی No