fa اثر برنامه ی آموزشی جامعه محور پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر بر کاهش رفتارهای پر خطر عمومى General پژوهشي Original article مقدمه: چیره شدن بر مشکلات اجتماعی نیازمند رویکردهای مشارکتی است. پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر برنامه آموزشی پیشگیری جامعه محور از سوء مصرف مواد مخدر بر کاهش رفتارهای پر خطر انجام شد. روش بررسی: مطالعه حاضر مداخله ای- اجتماعی و مبتنی بر جامعه است. با استفاده از مدل "رویکرد برنامه ریزی شده به سلامت جامعه"، گروه همیار سلامت روستای وزگ شهرستان بویر احمد با شرکت نمایندگان مردم، سازمان های متولی سلامت و پژوهشگران تشکیل شد. با انجام نیازسنجی و اولویت بندی مشکلات سلامت، سوء مصرف مواد مخدر، مشکل اولویت دار روستا شناخته شد. با روش نمونه گیری تمام شماری اعضای بالای 10 سال خانوارها مورد پرسشگری قرار گرفتند. با برگزاری کارگاه های آموزشی در مسجد روستا و تهیه و توزیع جزوات و پمفلت ها و آموزش های چهره به چهره توسط اعضای همیار سلامت، مفاد برنامه، آموزش داده شد و پیگیری لازم به مدت 6 ماه به عمل آمد. بعد از این مدت مجدداً پرسشگری انجام شد. داده ها توسط نرم افزار SPSS و آمار توصیفی و آزمون های آماری مجذور کای و تی تجزیه و تحلیل شد. نتایج: میانگین نمره عوامل و رفتارهای پرخطر مرتبط با سوء مصرف مواد مخدر قبل از اجرای برنامه آموزشی05/2±8/26 و بعد از اجرای برنامه آموزشی3/2±2/25 بود(008/0=P). میانگین نمره وضعیت سلامت روانی قبل از برنامه آموزشی 8/5±2/26 و بعد از برنامه آموزشی به 7 /5±4/26 افزایش یافت(4/0p=). فراوانی بسیاری از رفتارهای منفی مرتبط با سوء مصرف مواد بعد از اجرای برنامه آموزشی کاهش و رفتارهای مثبت افزایش داشت. نتیجه گیری: برنامه های آموزشی جامعه محور با ایجاد بستر مناسب برای جلب مشارکت مردم می تواند الگویی جهت پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر و کاهش رفتارهای پر خطر مرتبط و در نتیجه کاهش هزینه ها و عوارض ناشی از این معضل گردد. Introduction: Overcoming social problems requires a participatory approach. This study was performed in order to determine the effect of community based educational prevention program of drug abuse in reduction of high risk behavior. Methods: This study was a community based participatory research. According to planned approach to community health model, "the health companion group" was established with participation of public representatives of villages, researchers, and managers of health sectors. Need assessment and priority setting of health problems was done. Drug abuse was selected as the topmost priority of health problems. By interviewing 10 year olds and older members of households, the questionnaires were completed. By conducting workshops, distributing educational pamphlets and face to face training for six months, the educational program was carried out. After this period, the study population was interviewed again. Data was analyzed by SPSS software, X2, and T tests. Results: The mean score of drug abuse related high risk behavior was 26.8 +/- 2.05 before educational program and 25.2 ±2.3 after the program. The mean score of psychological health was 26.2±5.8 before educational program and 26.4±5.7 after the program. The rate of negative drug abusing related behavior decreased and positive behavior increased after the educational program. Conclusion: The community based participatory research with participation of the public can be a proper pattern to prevent drug abuse and related high risk behaviors and as a result reduce costs and complications of this problem. پیشگیری، آموزش جامعه محور، سوء مصرف مواد مخدر، رفتارهای پر خطر Community, Health Planning, Risk Reduction Behavior 191 198 http://jssu.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-926&slc_lang=fa&sid=1 B Yazdanpanah بهروز یزدانپناه No M Safari میترا صفری mitrasafari39@gmail.com Yes M Yosefi مهران یوسفی No P Angha پروین عنقا No M Habibian محمد حبیبیان No K Zandi کرامت اله زندی No H Aranpour همداد آرانپور No