The Journal of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences

fa چاقی: ضرورت بازنگری در رویکردهای درمانی و سیاست‌های سلامت Obesity: Necessity of Re-Evaluating Therapeutic Approaches and Health Policies سایر other سخن سردبیر Editor- in- Chief Lecture سخن سردبیر سخن من در رابطه با چاقی و درمان‌های جدید می‌باشد که نگاهی علمی و امیدوارکننده به پیشرفت‌های اخیر در این حوزه دارد. شاید زمانی تصور می‌شد که چاقی صرفاً یک مسئله درحیطه زیبایی یا پیامد ساده‌ پرخوری و کاهش فعالیت فیزیکی باشد، اما امروزه علم پزشکی ثابت کرده که چاقی یک بیماری مزمن، پیچیده و عودکننده است که ریشه در ژنتیک، محیط زندگی، عوامل روانی و اجتماعی دارد (۱).  شواهد علمی نشان می‌دهد که این بیماری در سال ۲۰۲۴ به‌تنهایی با 7/3 میلیون مرگ در سراسر جهان مرتبط بوده است (۲). عوارض چاقی تنها به دیابت نوع دو و بیماری‌های قلبی و عروقی محدود نمی‌شود، بلکه طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها از جمله سرطان‌های مختلف، کبد چرب، آپنه خواب و حتی اختلالات بینایی را دربر می‌گیرد (۳). علاوه بر بار سلامت عمومی، از منظر اقتصادی نیز پیش‌بینی می‌شود هزینه‌های جهانی ناشی از مدیریت چاقی تا سال ۲۰۳۰ به رقم سرسام‌آور ۳ تریلیون دلار در سال برسد (۲). هدف از درمان چاقی صرفا کاهش وزن نیست، بلکه بازیابی سلامت متابولیک، کاهش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران است. اگرچه درمان‌های نوین و قدرتمندی در دسترس قرار گرفته‌اند، اما این مداخلات هرگز جایگزین سبک زندگی سالم نخواهند بود. سازمان جهانی بهداشت تأکید دارد که بدون اصلاح الگوی غذایی و افزایش فعالیت بدنی، درمان‌های دارویی یا جراحی پایدار نخواهند بود (۲). در حوزه دارویی، ظهور داروهای تزریقی جدید مانند لیراگلوتاید، سماگلوتاید و به ‌ویژه تیرزپاتاید، استانداردهای درمان را دگرگون کرده است. برای مثال، در مطالعه‌ای که بر روی دوزهای ۱۰ و ۱۵ میلی‌گرم تیرزپاتاید انجام شد، یک‌ سوم شرکت‌کنندگان پس از ۷۲ هفته، کاهش وزن بیش از ۲۵ درصد را تجربه کردند (۴). این داروها با کاهش اشتها و ایجاد سیری، نقش مهمی در مدیریت وزن ایفا می‌کنند. سازمان جهانی بهداشت استفاده از این داروها را برای درمان بلندمدت چاقی تأیید کرده است. با این‌حال عوارضی مانند تهوع، استفراغ، اسهال، یبوست، پانکراتیت و سنگ‌های صفراوی وکله‌سیستیت و مهم‌تر از همه، عود سریع وزن پس از قطع دارو، چالش‌های جدی پیش رو می‌باشند (۴). در مواردی‌که مداخلات رفتاری و دارویی نتیجه‌بخش نباشند،  جراحی متابولیک برای افراد با شاخص توده بدنی بسیار بالا (نمایه توده بدنی بیشتریا مساوی 35 کیلوگرم بر مترمربع) مؤثرترین و پایدارترین رویکرد است (5). جراحی متابولیک که اغلب به‌عنوان جراحی چاقی یا Bariatric surgery شناخته می‌شود، به‌عنوان یک رویکرد درمانی مؤثر برای بیماری‌های متابولیک به‌ویژه دیابت نوع دو مطرح است. مطالعات نشان داده‌اند که این جراحی‌ها از طریق مکانیسم‌های متعددی از جمله افزایش حساسیت به انسولین، بهبود عملکرد سلول‌های بتای لوزالمعده و افزایش هورمون‌های اینکرتین به کنترل قند خون کمک می‌کنند. مطالعات پیگیری ده ساله در افراد چاق و مبتلا به دیابت نشان داده‌اند ۲۵ درصد از بیماران تحت جراحی متابولیک، پس از ده سال، بدون نیاز به درمان دارویی، قند خون در محدوده طبیعی داشته‌اند (۶). نتیجه‌گیری با توجه به شیوع روزافزون چاقی و هزینه‌های گزاف ناشی از عوارض آن، ضروری است که سیستم‌های سلامت، چاقی را به‌عنوان یک بیماری مزمن و عودکننده بپذیرند. پیشنهاد می‌شود که مداخلات درمانی شامل داروهای نوین و جراحی‌های متابولیک، تحت پوشش‌ سازمان‌های حمایتی و بیمه‌ قرار گیرند تا دسترسی عادلانه به درمان‌های اثربخش برای تمامی اقشار جامعه میسر گردد.   Introduction: Obesity represent a complex, chronic, and relapsing medical disorder. The associated global mortality and socioeconomic burden remain considerable worldwide. Innovative pharmacological interventions, such as GLP-1 receptor agonists (e.g., Tirzepatide), have fundamentally changed clinical weight management. Meanwhile, Metabolic surgery remains the most durable option for high risk patients. Consequently, healthcare systems must accept obesity as a achronic disease entity and provide insurance coverage for both medical and surgical treatments to promote equity across public healthcare. سیاست‌های سلامت, رویکردهای درمانی, سلامت Obesity management, Metabolic surgery, Chronic disease, Public health policy, GLP-1 receptor agonists 10286 10289 http://jssu.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-1152&slc_lang=fa&sid=1 Akram Ghadiri-Anari اکرم قدیری ghadiriam@yahoo.com 0000-0002-9430-4894 Yes Endocrinologist endocrinology مرکز تحقیقات دیابت، پژوهشکده بیماریهای غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران.