The Journal of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences

fa مروری بر مکانیسم‌های مولکولی، عوامل التهابی و رویکردهای درمانی نوظهور در آترواسکلروزیس با رویکرد فعالیت بدنی A Review of Molecular Mechanisms, Inflammatory Factors, and Emerging Therapeutic Approaches in Atherosclerosis with an Emphasis on Physical Activity فیزیولوژی ورزش Exercise Physiology مروری Review article <div style="text-align: justify;">مقدمه: بیماری‌های قلبی-عروقی نخستین علت مرگ‌ومیر در جهان محسوب می‌شوند و آترواسکلروزیس فرآیند پاتولوژیک زیربنایی اکثر این بیماری‌ها است. امروزه آترواسکلروزیس نه صرفاً یک اختلال انباشت لیپیدی، بلکه یک فرآیند پیچیده التهابی-ایمنی شناخته می‌شود که عوامل مولکولی و سلولی متعددی در آن دخیل هستند. هدف این مطالعه، بررسی جامع تأثیرات فعالیت بدنی و تمرینات ورزشی بر آترواسکلروزیس از جنبه‌های مکانیسم‌های مولکولی، عوامل التهابی و رویکردهای درمانی نوظهور، با تمرکز بر توانبخشی قلبی مبتنی بر ورزش، بود. روش بررسی: این مطالعه به‌صورت مرور روایتی انجام شد. جستجوی منابع در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر شامل PubMed، Web of Science، Scopus، Google Scholar، MagIran، SID و Noormags با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط صورت گرفت. معیار ورود، مقالات منتشرشده به زبان انگلیسی در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ و مقالات فارسی در بازه ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ با موضوع تأثیر فعالیت بدنی بر آترواسکلروزیس بود. پس از غربالگری و ارزیابی کیفیت بر اساس چارچوب PRISMA، در نهایت ۱۵ مقاله کلیدی برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. نتایج: یافته‌ها نشان داد که توانبخشی قلبی مبتنی بر ورزش به کاهش ۲۶ درصدی مورتالیتی قلبی-عروقی و ۱۸ درصدی بستری مجدد بیمارستانی منجر می‌شود. ورزش از طریق کاهش مارکرهای التهابی سیستمیک، با کاهش ۲۰ تا ۴۰ درصدی CRP، بهبود عملکرد اندوتلیال، افزایش تولید مایوکاین‌های ضدالتهابی، و پایدارسازی پلاک‌های آترواسکلروتیک، اثرات محافظت‌کننده خود را اعمال می‌کند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که توانبخشی قلبی باید بخشی استاندارد از درمان بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر تلقی شود. پژوهش‌های آینده باید بر تعیین دوز بهینه تمرین، شناسایی عوامل فردی مؤثر بر پاسخ به ورزش، و توسعه برنامه‌های توانبخشی مبتنی بر فناوری‌های دیجیتال متمرکز شوند.  </div> <div style="text-align: justify;">Introduction: Cardiovascular diseases represent the leading cause of mortality worldwide, with atherosclerosis serving as the fundamental underlying pathology for the majority of these disorders. At present, atherosclerosis is recognized not merely as a lipid accumulation disorder, but as a complex inflammatory-immune process involving numerous molecular and cellular factors. This objective of this study aimed to comprehensively review the effects of physical activity and exercise training on atherosclerosis in terms of molecular mechanisms, inflammatory factors, and emerging therapeutic approaches, with a focus on exercise-based cardiac rehabilitation. Methods: This study was conducted as a narrative review. Sources were searched in reputable databases including PubMed, Web of Science, Scopus, Google Scholar, MagIran, SID, and Noormags using relevant keywords. The inclusion criteria were articles published in English between 2020 and 2025 and articles published in Persian between 1400 and 1405 (SH) on the effect of physical activity on atherosclerosis. Following screening and quality assessment based on the PRISMA guidelines, 15 key articles were ultimately included for final analysis. Results: The findings showed that exercise-based cardiac rehabilitation resulted in a 26% reduction in cardiovascular-related mortality alongside an 18% reduction in hospital readmissions. Exercise exerts its protective effects through reducing systemic inflammatory markers—with a 20–40% reduction in C-reactive protein (CRP)—improving endothelial function, increasing the production of anti-inflammatory myokines, and stabilizing atherosclerotic plaques. Conclusion: These results indicate that cardiac rehabilitation should be considered a standard component of treatment for patients with coronary artery disease. Future research should focus on determining the optimal exercise dose, identifying individual factors influencing the response to exercise, and developing rehabilitation programs based on digital technologies.  </div> آترواسکلروزیس, توانبخشی قلبی, فعالیت بدنی, مارکرهای التهابی, مکانیسم‌های مولکولی Atherosclerosis, Cardiac Rehabilitation, Physical Activity, Inflammatory Markers, Molecular Mechanisms 10398 10420 http://jssu.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4570-6&slc_lang=fa&sid=1 Saydeh Elham Setooni Zadeh Fard سیده الهام ستونی زاده فرد Seyedeh.e.ssetooni@gmail.com 0009-0000-5044-234x No Department of Exercise Physiology, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran دانشجوی دکتری گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران Abdolhamid Zokaei عبدالحمید ذکایی hamidzokaei@gmail.com 0000-0002-9584-7583 No Cardiac Anesthesia Fellowship, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran فلوشیپ بیهوشی قلب، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Mehran Ghahramani مهران قهرمانی mehran.physiology@gmail.com 0000-0001-8555-3277 Yes Department of Exercise Physiology, Ker.C., Islamic Azad University, Kermanshah, Iran گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران